Medirati Instituut
Centrum voor denkstimulering en Feuerstein begeleiding

Introductie

De Feuerstein methode heeft veel bekendheid gekregen door de positieve benadering van mensen met een ontwikkelingsachterstand. Een dergelijke achterstand kan bijvoorbeeld aangeboren zijn, maar kan ook ontstaan zijn door migratie, ziekte, een ongeluk of het opgroeien in een zwak sociaal milieu. Professor Reuven Feuerstein heeft zijn methode ontwikkeld vlak na de tweede wereldoorlog voor onderzoek en behandeling van jongeren die naar IsraŽl kwamen. Feuerstein richt zich op de ontplooiingsmogelijkheden van het individu. Volgens hem zijn leerbarriŽres eerder vertrekpunten dan plafonds die verdere ontwikkeling belemmeren. In de huidige hulpverlening en het onderwijs wordt te weinig gestructureerd gekeken naar de ontwikkelingsmogelijkheden van mensen met een achterstand. Scholen weten nog onvoldoende hoe zij het onderwijs aanbod kunnen afstemmen op deze vaak kwetsbare doelgroep. De interesse voor de methode Feuerstein groeit daarom snel.

 

Denkstimulering 

Tegenwoordig wordt het belang ingezien van het stimuleren van algemene denkvaardigheden. De behoefte daaraan wordt versterkt door de snelle en continue veranderingen in de maatschappij. Kennis is snel weer verouderd. Men zou moeten worden toegerust met vaardigheden die hen in staat stellen relevante informatie te selecteren, keuzes te beargumenteren en problemen op te lossen.

De vraag is of het onderwijs in voldoende mate aandacht besteedt aan de stimulering van denkvaardigheden. Gewoonlijk wordt ervan uitgegaan dat deze vaardigheden zich spontaan ontwikkelen als 'bijproduct' van onderwijs. Onze hypothese over de oorzaak van achterblijven in schoolprestaties is dat leerlingen in onvoldoende mate beschikken over die denkvaardigheden die noodzakelijk zijn voor het efficiŽnt verwerven van kennis.

 

Structurele Cognitieve Modificatie en Gemedieerde Leerervaring

Voor het stimuleren van de ontwikkeling heeft professor Feuerstein de theorie van de Structurele Cognitieve Modificatie (SCM) ontwikkeld. Deze theorie is gebaseerd op het idee dat cognitieve, verbale en sociaal-emotionele ontwikkeling van een individu gestimuleerd kunnen worden door de tussenkomst van een opvoeder, de mediator. Door middel van een dialoog met de mediator krijgt het individu denk- en taalvaardigheden aangeboden, waardoor het individu effectiever en zelfstandiger leert denken.

Centraal in de Feuerstein-methode staat het begrip "mediatie", een werkwijze waarbij de "mediator" het kind of de jongere begeleidt in zijn leerproces. Een mediator kan de onderzoeker zijn, maar ook een ouder, leerkracht of begeleider. Voor mediatie is het nodig dat de mediator en de lerende beiden enthousiast zijn en zich betrokken voelen bij wat ze doen. Ook moet altijd de vraag beantwoord worden naar het "waarom" van het geleerde. Wat heb je eraan in het dagelijks leven of op school? Daarnaast spelen ook andere aspecten een belangrijke rol, zoals het overbrengen van een gevoel van competentie en het bieden van een uitdaging. De mediŽrende wijze van omgaan met het kind en de jongere wordt al toegepast tijdens het onderzoek en krijgt een vervolg in de behandeling. Bij de behandeling worden de ouders betrokken, maar ook leerkrachten en/of begeleiders. We richten ons zoveel mogelijk op de hele leeromgeving.

Het onderzoek

Dynamisch onderzoek (Dynamic Assessment) is de overkoepelende benaming voor diagnostische benaderingen waarbij het onderzoek van de leerbaarheid en de modificatie van het leerpotentieel centraal staat. Tijdens de afname van de tests worden hulp en feedback gegeven, oplossingsstrategieŽn aangereikt en transfertaken aangeboden (taken waarbij dezelfde oplossingsstrategie wordt gebruikt met een andere inhoud). Interactieve diagnostiek is per definitie een onderwijs- en therapiegerichte benadering. Er wordt gezocht - in interactie met de persoon die wordt getest - welke hulp nodig is om de cognitieve problemen die aan de basis liggen van de leerproblematiek te verhelpen.

LPAD-onderzoek

Het LPAD (Learning Propensity Assessment Device), ontwikkeld door Feuerstein is een dergelijk dynamisch onderzoek naar de leerbaarheid van individuen. Ook tijdens dit onderzoek wordt niet in de eerste plaats onderzocht wat iemand op een bepaald moment (niet) weet en kan, maar er wordt gekeken hoe deze persoon leert en zich ontwikkelt. Gezocht wordt naar de cognitieve functies die goed ontwikkeld zijn en de cognitieve functies die niet optimaal functioneren. Verder wordt er gekeken welke mediatie noodzakelijk is om deze cognitieve functies aan te spreken en te ontwikkelen. De prestatie wordt niet vergeleken met een normatieve groep, maar met zijn/haar eigen eerdere prestaties. De bereidheid en mogelijkheid om te leren wordt bepaald en er wordt gezocht naar condities voor blijvende veranderingen. Daarbij worden de volgende vragen gesteld:

Welke obstakels verhinderen het effectief uitvoeren van een taak? Kunnen deze obstakels makkelijk of moeilijk worden opgeheven? Welke mate van verbetering in het functioneren kan worden verwacht? Wat moet worden gedaan om de gewenste verandering te bewerkstelligen (welke inhoud moet worden aangeboden, op welke manier, etc.)? Hoeveel tijdsinvestering is nodig om het gewenste resultaat te bereiken? Hoe kan ervoor gezorgd worden dat de verandering blijvend is? Treden er ook veranderingen op in het functioneren op andere terreinen, naast het gebied waarop de mediatie zich richt (transfer)? Voor jongere kinderen wordt tijdens het dynamisch onderzoek aangepast materiaal gebruikt, dat aansluit bij hun ontwikkelingsniveau. Onder andere materiaal dat speciaal voor het jonge kind is ontwikkeld door David Tzuriel, medewerker van Feuerstein aan het ICELP in IsraŽl.

Instrumenteel Verrijkings Programma (IVP) 

Feuerstein heeft een serie instrumenten ontwikkeld, het IVP, voor personen met een ontwikkelingsachterstand. De cognitieve functies welke niet of onvoldoende zijn ontwikkeld worden op systematische wijze aangesproken onder begeleiding van een mediator. De veertien instrumenten (14 series met werkbladen) hebben ten doel algemene denkstrategieŽn te ontwikkelen. De mediator speelt een centrale rol, het leerproces is een gemeenschappelijke inspanning van mediator en kind. Het materiaal is uitdagend en aantrekkelijk en richt zich op het aanleren van algemene denkstrategieŽn (niet op het verschaffen van vakinhoudelijke kennis). Telkens wordt stilgestaan bij de onderliggende principes van het probleem en de oplossing en wordt bezien in welke andere gebieden deze zelfde principes toepasbaar zijn. Het kind ervaart dat hij kan veranderen, krijgt meer plezier in het leren en raakt meer gemotiveerd. Hij is beter toegerust om nieuwe situaties het hoofd te bieden en zelfstandig te denken en te leren. Voor zeer jonge kinderen wordt gebruik gemaakt van aanverwante programma's welke tevens zijn gebaseerd op de theorie van de Structurele Cognitieve Modificeerbaarheid

Doelstelling

Op dit moment zijn er, naast het Medirati Instituut, twee andere organisaties (Joan Cele Instituut te Zwolle en het Feuerstein Centrum Amsterdam) welke zich bezig houden met het begeleiden van kinderen volgens de Feuerstein methodiek.

In de meeste gevallen worden de kosten van deze intensieve begeleiding betaald vanuit een zogenoemd Persoon Gebonden Budget (PGB). Met de veranderde wetgeving in de AWBZ vallen deze begeleidingen nu buiten een PGB. Hierdoor is begeleiding volgens de Feuerstein methodiek voor veel ouders praktisch onbetaalbaar geworden.

In het jaar 2006 is Michael Robart, onder de vlag van het Joan Cele Instituut, in Sneek begonnen met het begeleiden van kinderen volgens de Feuerstein methodiek. In het voorjaar 2009 hebben er gesprekken plaats gevonden met het Joan Cele m.b.t. de prijsstelling die het Joan Cele hanteerde en de te verwachten problemen met de nieuwe indicaties van het PGB. 

Uit christelijk maatschappelijke overtuiging heeft Michael besloten zich uit het samenwerkingsverband met het Joan Cele terug te trekken. Hun overtuiging is dat de Feuerstein begeleiding in principe voor ieder kind bereikbaar (betaalbaar) zou moeten zijn. Hiertoe zijn er gesprekken gevoerd met enkele collegae en andere belangstellenden en is uiteindelijk het Medirati Instituut opgericht.

Alle mediators welke zich verbonden hebben aan het Medirati Instituut hebben een christelijke levensovertuiging. Vanuit deze overtuiging willen zij kinderen helpen in hun ontwikkeling. Hiertoe zijn zij bereid om tegen een zeer laag tarief de Feuerstein begeleiding aan te bieden en zelfs in die gevallen waarin ouders echt geen financiŽle mogelijkheden hebben kinderen gratis te begeleiden.

Het Medirati Instituut op zich in geen christelijke instelling. Doch de mediators hebben wel een christelijke levensovertuiging en laten deze gezindheid in de mediatie ook duidelijk naar voren komen. Jezus Christus is de bron van ons bestaan.